Bazı yayınlar bilgi kirliliği oluşturuyor, kafa karıştırıyor, hatta zarar verebiliyor!..
Bu yazımda Harput Müzik Kültürü ile ilgili böyle çalışmalardan bahsetmek istiyorum.
Bir arkadaşımız hazırlamış. Aslında öğrenci tezi. İçerik itibariyle “Enver Demirbağ Okuyuşu İle Harput Müziğine Bir Bakış - Tez Çalışması” gibi bir isimle yayınlanabilecek bir doküman iken, “Elazığ Harput Müziği” ismiyle müstakil bir kitap şeklinde karşımıza çıktı. Bu durum bilimsel gerçekliğe uygun değildir. Kitapta 340 eserlik Elazığ ezgileri külliyatından ancak 114’ünün yer almış olması (64 türkü, 24 uzun hava ve 26 oyun havası) gerekçemizin birinci boyutudur. Kitaptaki neredeyse tüm eserlerde “derleyenin Muzaffer Ertürk (Erzincan / Kemaliyeli), kaynak kişinin Enver Demirbağ” olarak yazılmış olması “Elazığ-Harput Müziği” isimli bir kitapla örtüşmeyen ikinci boyuttur. İçerisindeki çoğu tanımların, açıklama ve metinlerin yanlış, temelsiz, tutarsız ve dayanaksız oluşu da üçüncü boyut. Özetle kitabın ismiyle içeriği hiçbir şekilde örtüşmüyor. Yazar da kitabının arka kapağındaki açıklamasında; “ ...bu çalışma Enver Demirbağ’ın repertuarıyla sınırlı tutulmuştur” diyerek (bizce Harput Müziğini bırakın, Enver Demirbağ repertuarını da yansıtmıyor) hem bizi doğruluyor hem de kendisiyle çelişiyor aslında!.. Sonuçta bu yayın, basit bir öğrenci tezini kolay yoldan yazarlığa dönüştürme fırsatçılığına ilginç bir örnektir!..
…Tunceli / Çemişgezek’te doğmuş Ankara’da büyümüş, biyografisinde de görüleceği üzere Elazığ-Harput Müziği atmosferi ile hiçbir ünsiyeti olmamış Savaş Ekici isimli arkadaşımızın (iyi niyetle yola çıkmış olsa da), çalışmasını öğrenci tezi olarak yayınlayıp tebrik ve hoşgörü sınırlarımız içinde kalmak yerine, haddini aşıp “Elazığ-Harput Müziği” ismini istismar etmesi göz yumulacak bir durum değildir!..
…2000 yılıydı, Elazığ Musıki Cemiyeti’ndeyim. Savaş Ekici arkadaşımız bana da geldi. Harput Müziği konusunda tez çalışması yaptığını, kendisine bilgi vermemi istedi. Ben de; “şu ana kadar neler yaptın, ne bilgilere sahipsin?” diye sordum. Bana; “zaten Elazığ müziği demek Enver Demirbağ demektir, onun ağızla sazsız olarak okuduğu Elazığ türküleri bandı var (Ankara’da Kemaliyeli THM sanatçısı Muzaffer Ertürk kendisine vermiş) onu notaya alıyorum, siz de bazı bilgiler verirseniz iyi olur” dedi. Bunun üzerine; “yanlış yönlendirmişler seni, Harput Müziği’nin çok boyutları var, şu-şu-şu kitapları al oku, şu-şu-şu mahalli sanatçının bantlarını da al incele yine gel, eksiğin olursa sana yardımcı olayım” dedim. Gidiş o gidiş!...Birkaç yıl sonra bir baktım “Elazığ-Harput Müziği” isimli bu kitap piyasada!..Belli ki zoru tercih etmemiş, çalışmamış, önerilerimizi dikkate almamıştı!...
Elazığ müzik kültürü tarihinde ve eski dokümanlarında böyle tuhaflıklara yer yok iken, son yıllarda bu gibi fırsatçılıklarla çok karşılaşmaya başladık!...
Eline kalem defter alan çalgıcıların peşine düşüyor!...
Birisini tanırım; yıllarca aynı ortamlardaydık, sanat müziği ile ilgilenir, Harput korolarına dudak bükerdi. Son yıllarda bir baktım sözüm ona bir takım kitaplar yazmak için çalgıcıların peşine düşmüş!...Merak ediyorum, acaba eski dokümanların bir tanesinin kapağını açmış mı bunlar?...Sormuş mu kendine; mevcut ne var, neyi güncellemeli, hangi konuları ele almalı, bu benim işim mi diye?...
Birisi çıkmış (arkadaşımız tiyatrocu, Abdullah Şekeroğlu değil) tv’de “Elazığ’a klarneti gayrimüslimler getirdi” diyor!...Tövbe haşa, hiçbir dokümanda böyle bir bilgi yoktur. Yazılı delil ve kendi tespit ettiğim kaynak kişi hatıralarına göre, klarnet askeriyeden bize intikal eden bir enstrümandır!..
Birisi çıkmış türkülere hikâyeler yazıyor!...Evveliyatına bakıyorsunuz, yıllar yılı bu arkadaşımızı hiçbir Harput Müziği veya müzik ortamında görmedik!...Merak ediyoruz, acaba bu arkadaşımız mevcut eski kitaplarda hikâyeleri olan tüm türküleri inceledi mi, kıyasladı mı. Şimdi neye dayanarak bir şeyler yazabiliyor?..
Artık ilimizdeki bazı kültürel organizasyonlar anısına, uyumsuz yazar kadrolarınca acelece ve itina gösterilmeden yazılmış, içeriği büyük yanlışlıklarla dolu kitaplardan da bahsetmeyeyim!..
Farkındayım, bazı arkadaşlar bu eleştirilerimden dolayı benim çalışmalarıma saldıracaklar belki, ama ben halkımızın değerlerinin biz kişilerinkinden daha önemli olduğunu düşünüyor ve bunları göze alıyorum. Kendi çalışmalarım için gelecek eleştirilerin hesabını da her ortamda vermeye hazırım.
Özetle; her işi uzmanı yapmalı, uzmanına bırakmalıyız, ehliyetsiz kişilerin istismarına ve fırsatçılığına itibar etmemeliyiz, imkân sağlamamalıyız, dediğimiz budur!..